Dijital Demans Kavramı ve Beyin Sağlığı
Dijital demans, aşırı teknoloji kullanımının beyin sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini ifade eden bir kavram olarak öne çıkıyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Dr. Celal Şalçini, elektronik cihazlara bağımlılığın özellikle çocuklarda dikkat dağınıklığı, hafıza sorunları ve bilişsel gerilemeye yol açtığını belirtiyor.
Dijital Çağda Bilişsel Sorunlar Artıyor
2012 yılında Alman sinirbilimci Manfred Spitzer tarafından literatüre kazandırılan dijital demans, bireylerin teknolojik cihazlarda aşırı vakit geçirmesi sonucu ortaya çıkıyor. Dr. Celal Şalçini, insanların telefon numaraları, şifreler ve diğer bilgileri cihazlara depolayarak zihinsel aktivitelerini makinelere devrettiğine dikkat çekiyor. Şalçini, bu durumun gençler ve ergenlerde hafıza, organizasyon, muhakeme ve problem çözme yeteneklerinde düşüşe neden olduğunu vurguluyor.
Görmezden Gelinen Bir Salgın: Dijital Demans
COVID-19 süreciyle birlikte uzaktan eğitim ve dijitalleşmenin hızlanması, dijital demans etkilerini de artırdı. Dr. Celal Şalçini, bu durumu “yüzyılın görmezden gelinen salgını” olarak nitelendirerek, sosyal izolasyon, hareket eksikliği, öfke ve gelişimsel gecikmeler gibi belirtilere karşı uyarıyor. Şalçini, “Bugün hepimiz, temel günlük görevleri bile tamamlayamayacak kadar dikkatimizin dağıldığı dijital bunama durumundayız” değerlendirmesinde bulunuyor.
Çocuklarda Beyin Sağlığını Korumak İçin Öneriler
Dr. Celal Şalçini, çocuklarda bilişsel sağlığı korumak için şu önerilerde bulunuyor:
- Dijital ekranlar yerine basılı materyallerin (dergi, gazete, kitap) okunması teşvik edilmeli.
- Teknolojik cihazlar yerine satranç, scrabble ve yapboz gibi düşünmeye sevk eden oyunlar tercih edilmeli.
- Açık havada spor yapmak, gerçek zamanlı problem çözme becerilerini geliştirir.
- Ebeveynler çocuklarına rol model olmalı; “Değişim bizimle başlar.”
