Kara Rapor 2025 Açıklandı
Türk Tabipleri Birliği’nin (TTB) de yer aldığı 13 meslek örgütü ve sivil toplum kuruluşunun oluşturduğu Temiz Hava Hakkı Platformu (THHP), hava kirliliğinin halk sağlığı üzerindeki etkilerini inceleyen ‘Kara Rapor 2025’i yayınladı. Bahçeşehir Üniversitesi’nde düzenlenen toplantıda, hava kirliliğinin ekonomik faturasının yıllık 138 milyar dolar seviyesinde olduğu açıklandı.
Ekonomik Kayıp ve Sağlık Riskleri
Rapora göre, havadaki en tehlikeli maddelerden biri olan PM2.5 kirliliği, Türkiye’nin 2024 yılı gayrisafi yurtiçi hasılasının yaklaşık %10’una denk gelen bir ekonomik yük oluşturuyor. Ayrıca, 2024 yılında hiçbir ilin yıllık hava kalitesinin Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) kılavuz değerlerine uygun olmadığı tespit edildi. PM2.5 kirliliğinin 2024 yılında 62 bin 644 erken ölüme yol açtığı belirtildi.
Öne Çıkan Bulgular
- Osmaniye, Iğdır ve Malatya partikül madde kirliliğinin en yüksek olduğu iller olarak belirlendi.
- Bursa Kestel, Osmaniye ve Şırnak’ta halk, yılın yaklaşık %70’inde sağlıksız hava koşullarına maruz kaldı.
- İstanbul Sultangazi’de, taş ocakları nedeniyle yılın 263 günü hava kirliliği yaşandı.
- İzmir’deki hava kalitesi izleme istasyonlarında yaşanan veri eksikliği nedeniyle kapsamlı analiz yapılamadı.
Temiz Hava İçin 7 Adımlık Çağrı
Temiz Hava Hakkı Platformu, hava kirliliği ile mücadele için şu adımların atılmasını talep etti:
- PM2.5 kirliliğinin ekonomik maliyetleri politika planlarına dahil edilmeli.
- Ulusal Hava Kalitesi İzleme Sistemi’nin veri kalitesi artırılmalı.
- Hava kalitesi verileri şeffaf bir şekilde kamuoyuyla paylaşılmalı.
- PM2.5 için ulusal limit değerleri belirlenmeli.
- Fosil yakıt kullanımı sonlandırılmalı ve temiz enerji teşvik edilmeli.
- Hava kirliliği ile mücadele, ulusal sağlık stratejilerinin bir parçası haline getirilmeli.
- Çocuk sağlığı odaklı iklim ve çevre programları hayata geçirilmeli.
