Sarımsak, binlerce yıldır hem gıda hem de ilaç olarak kullanılmaktadır. Hint mutfağının yanı sıra dünya genelinde çorbalara, sosalara, kuru yemeklere ve çeşli çeşli yemeklere eklenen vazgeçilmez bir malzumedir. Ancak güçlü aromasının ötesinde sarımsak, son yıllarda farklı bir nedenden dolayı dikkat çekmektedir: Sağlıklı kan şekeri düzeylerini desteklemeye yardımcı olabileceği düşünülmektedir.
Çeşitli araştırmalar, sarımsakta bulunan doğal bileşiklerin insülinin kullanımını ve glukoz yönetimini iyileştirebileceğini öne sürmektedir. Sarımsak diyabet veya prediyabetin bir tedavisi değildir ancak uzmanlar, sarımsağı doğru şekilde tüketmenin sağlık faydalarından en iyi şekilde yararlanmayı sağlayabileceğini belirtmektedir. Peki bu doğru tüketim şekli nedir?
Sarımsak Neden Kan Şekeri İçin Faydalı Kabul Ediliyor?
Sır, allisin adı verilen doğal bir kükürtt bileşikte yatmaktadır. İlginç bir şekilde, sarımsak bütün halinde allisin içermemektedir. Bunun yerine alliin adlı başka bir bileşen bulunmaktadır. Bir sarımsak dişini ezdiğinizde, doğradığınızda veya ufak parçalar haline getirdiğinizde, alliinaz adlı bir enzim aktifleşir ve alliini allisine dönüştürür. Araştırmacılar, bu bileşiğin sarımsağın birçok sağlık faydasından sorumlu olduğuna inanmaktadır.
Klinik beslenme uzmanı Rupali Datta şu ifadeyi kullanmaktadır: “Sarımsak ve aktif prensibi allisin, meta analizlerde açlık kan şekerini düşürmeye yardımcı olduğunu göstermektedir. Allicin, insülin duyarlılığını ve salgısını artırarak kan şekeri düzeylerinin düşmesine yardımcı olduğu kanıtlanmış bir kükürtt bileşenidir.”
Sarımsak, vücudun insüline daha iyi yanıt vermesine yardımcı olabilir. İnsülin, kan şekerini hücrelere taşıyan hormondur. Bazı araştırmalar ayrıca sarımsağın antioksidan ve iltihap özelliklerinin yüksek kan şekerinin neden olduğu uzun vadelere hasarlara karşı vücudu koruyabileceğini öne sürmektedir.
Sarımsağı Tüketmenin En İyi Yolu Nedir?
Doğranmış sarımsağı doğrudan sıcak yağa attığınızda, almak istediğiniz bileşiklerin bir kısmını yok edebilirsiniz. Rupali Datta’ya göre, “En iyi şekilde çiğ ve ezilmesiyle tüketilir veya pişirilmesi gerekiyorsa, ezilip dinlendirilerek bileşiklerin oluşması sağlanmalıdır. Ezme ve doğrama, alliinaz enzimini aktifleştirerek allisin üretir. Dinlendirme, bu bileşiğin pişirmeden önce stabilize olmasına olanak tanır.”
Hem çiğ hem pişmiş sarımsağın faydaları vardır ancak çiğ sarımsak genellikle daha fazla allisin içerir. Diyetisyen ve Sertifikalı Diyabet Eğitimci Archana Batra şu açıklamayı yapmaktadır: “Çiğ veya hafifçe ezilmiş sarımsak genellikle en iyi seçenek olarak kabul edilir. Sarımsağı ezme veya doğrama ve tüketimden 5-10 dakika bekletme, allisin üreten enzimi aktifleştirmeye yardımcı olur. Aşırı pişirme, özellikle yüksek sıcaklıklarda, bu faydalı bileşiklerin bir kısmını azaltabilir.”
Bu, sarımsağı her gün çiğ yemeniz gerektiği anlamına gelmez. Pişmiş sarımsağı tercih ediyorsanız, önce ezilmesi ve pişirmeden önce dinlendirilmesi faydalı bileşiklerin daha fazlasının korunmasına yardımcı olabilir.
Günlük Yemeklerinize Sarımsağı Dahil Etmek İçin Kolay Yollar
Diyetinize daha fazla sarımsak eklemek oldukça basittir. Taze ezilmiş sarımsağı yeşil çatlaklardan hazırlanan chutney’ler, yoğurt sosu veya ev yapımı humus ile karıştırabilirsiniz. Limon suyu ve zeytinyağı ile salatalara ekleyebilir, çorbalar pişirdikten sonra karıştırabilir veya dal ve sebzelere servis etmeden önce ekleyebilirsiniz.
Kuru yemek veya sabzi yapıyorsanız, sarımsağı önce ezin, birkaç dakika dinlendirin ve uzun süre kızartmak yerine pişirmenin son aşamalarında ekleyin. Bu küçük değişiklikler, favori yemeklerinizin tadını değiştirmeden sarımsağın faydalı bileşiklerinin daha fazlasını korumanıza yardımcı olabilir.
Günde Ne Kadar Sarımsak Tüketmeli?
Sarımsak konusunda daha fazlası her zaman daha iyi değildir. Archana Batra’ya göre, çoğu sağlıklı yetişkin için günde iki diş yeterlidir. Aşırı miktarda tüketim ekstra fayda sağlamayabilir. Bunun yerine mide rahatsızlığı ve sindirim sorunlarına neden olabilir.
Yüksek miktarda sarımsak bazı kişilerde asit, hazımsızlık, şişkinlik, gaz, mide tahrişi ve ağız kokusuna neden olabilir. Archana Batra, kan sulandırıcı ilaçlar kullananların veya ameliyat hazırlığında olanların sarımsak tüketimini önemli ölçüde artırmadan önce doktorlarına danışması gerektiğini tavsiye etmektedir; çünkü sarımsak kanama riskini artırabilir.
Sarımsak sağlıklı kan şekeri düzeylerini destekleme konusunda umut verici olsa da, insülin, diyabet ilaçları veya tıbbi tavsiyenin yerini tutamaz. Archana Batra şu açıklamayı yapmaktadır: “Sarımsak, diyabet veya prediyabetin bağımsız bir tedavisi değildir. Dengeli bir diyet, yeterli protein ve lif alımı, düzenli egzersiz, stres yönetimi ve kaliteli uyku içeren genel sağlıklı bir yaşam tarzının bir parçası olarak en iyi şekilde çalışır.”
Sarımsak küçük boyutlu olabilir ancak potansiyel sağlık faydaları oldukça fazladır.
