BM bağımsız insan hakları uzmanları Perşembe günü yaptığı açıklamada, Afganistan’ın Herat kentinde kıyafet ihlali gerekçesiyle düzinelerce kadının gözaltına alındığını duyurdu. Kadınların, yüz maskeli burka veya çador giyilmesini zorunlu kılan ve parfüm kullanımını yasaklayan kararları ihlal ettiği belirtildi.
Tutuklamalar, ülkede kadınlar için büyüyen bir insan hakları mücadelesi sırasında geldi. 15 Ağustos 2021’de yeniden iktidara gelen fiili yönetim, kadınların eğitim, istihdam ve diğer temel haklarına yönelik giderek artan kısıtlamalar getiriyor.
BM Kadınlar Dairesi (UN Women), Perşembe günü yaptığı açıklamada, “Birçok kadın bu süreçte serbest bırakılmış olsa da, tutuklamalar Afganistan genelinde kadınlar ve kız çocukları arasında korku ve endişeyi artırdı” uyarısında bulundu. Kurum, keyfi tutuklamaların ve gözaltına alınmaların kadınlar ve aileleri üzerinde derin ve uzun vadeli etkileri olduğunu vurguladı.
BM’nin Afganistan’daki misyonuna (UNAMA) başkanlık eden BM Özel Temsilcisi Georgette Gagnon ise unları söyledi: “Afganistan’da bir kadının gözaltına alınması büyük bir damgalamaya yol açar; bu durum kadınların serbest bırakılsalar bile aileleri ve topluluklarında daha fazla şiddet ve izolasyon riski altında kalmasına neden olabilir.”
Protestolarda Aşırı Güç Kullanımı
Bu korkulara ek olarak, BM İnsan Hakları Konseyi tarafından atanan bağımsız insan hakları uzmanları, 9 Haziran’da Herat kentinde kısıtlayıcı kararları ve düzinelerce kadının tutuklanmasını protesto eden göstericilere karşı “aşırı güç kullanımına” dair raporlar hakkında derin kaygılarını dile getirdi.
Bağımsız uzmanlara göre, Taliban güvenlik kuvvetleri protestoculara – erkekler, kadınlar ve çocuklar – açtığı ateşle birlikte bazılarını dövdü. En az iki kişi, aralarında bir çocuk da olmak üzere hayatını kaybetti ve 20’den fazla kişi yaralandı.
Uzmanlar, bazı protestocuların taş attığına dair raporları kaydetmekle birlikte, bu tür eylemlerin tek başına ölümcül güç kullanımı için gerekli katı eşiği karşılamayacağını belirtilmiştir.
Uzmanlar unları ifade etti: “Afganistan’daki fiili otorite olarak uluslararası insan hakları anlaşmalarına taraf olan Afganistan’ın bu anlaşmalara uyması gerekmektedir.”
Özgürlük Hakkı
Uzmanlar şu açıklamayı ekledi: “Eşitlik, barışçıl toplantı, ifade ve seyahat özgürlüğü ile keyfi gözaltına karşı koruma, kamu güvenini yeniden kazanmak ve durumun daha da kötüleşmesini önlemek için vazgeçilmez temel haklardır.”
Uzmanlar, gerilimi azaltma çağrısında bulundu ve daha fazla iddet veya zararın önlenmesi için gerginliklerin derhal düşürülmesi gerektiği konusunda uyarıda bulundu.
BM çalışanı olmayan ve çalışmaları için maaş almayan uzmanlar, Taliban’a gözaltına alınanları derhal serbest bırakma, kötü muameletten sakınma, yaralı kişilerin tıbbi yardıma erişimini engelleyen her türlü eylemden ve söylemden kaçınma ve ev aramalarını sona erdirmeleri çağrısında bulundu.
