Cuma günü Birleşmiş Milletler’in yıllık raporunu açıkayan Özel Temsilci Pramila Patten, rakamların derinleşen küresel bir eğilimi yansıttığını, yükselen güvensizliğin, yerinden edilmenin ve hayatta kalanlar için azalan kaynakların krizi beslediğini söyledi.
“2025 yılında savaş, işkence, terörizm ve siyasi baskı taktiği olarak kullanılan aşırı vahşetle damgalanmış ve büyük ölçüde kadınları ve kız çocuklarını hedef alan cinsel şiddet vakaları önemli ölçüde arttı” diyen Patten, BM Genel Merkezinde gazetecilere konuştu.
9.788 vaka doğrulandı
Raporda 2025 yılı boyunca çatışma kaynaklı cinsel şiddete ilişkin 9.788 vaka doğrulandı. Ancak Patten, bu rakamın vahşi gerçekliği yansıtmadığını vurguladı.
“Bu rapordaki rakamlar tam bir tablo değil, büyük ölçüde görünmeyen ve rapor edilmeyen çok daha geniş bir ihlal düzeninin göstergesi olarak anlaşılmalıdır” dedi.
Siviller hedef alındı
Raporda, 21 çatışmadan etkilenen ülkede devlet ve devlet dışı aktörler tarafından işlenen tecavüz, toplu tecavüz, cinsel kölelik, zorla evlilik, insan ticareti ve kaçırma vakaları belgelendi.
Kadınlar ve kız çocukları birincil hedef olmaya devam etti; erkekler ve erkek çocukları da özellikle gözaltı ortamlarında ve işkence biçiminde cinsel şiddete maruz kaldı. LGBTQI+ bireyler hedefli baskı ve taciz riskiyle karşı karşıya kaldı.
Rapora göre mağdurların yaşları bir ile 70 arasında değişti; engelli bireyleri de kapsayan vakalar kayıt altına alındı.
Patten, şiddetin sıklıkla aşırı fiziksel istismarla birlikte geldiğini, tecavüz sonrası cinayetler ve hayatta kalanlar arasında intihar vakalarının yaşandığını belirtti.
“Bu raporun özünde, savaşın gölgesinde yaşayan tüm bu hayatta kalanların ve toplulukların insan acısı yatmaktadır” dedi.
Silahlı gruplar ve erişim
Raporda, organize suç grupları dahil devlet dışı silahlı grupların, doğal kaynaklardaki zenginlikler de dahil olmak üzere topluluklar ve topraklar üzerinde kontrol sağlamak için cinsel şiddeti kullanmaya devam ettiği kaydedildi.
Yerinden edilmiş ve mülteci kadınlar ile kız çocukları, destek ağlarının çöktüğü uzak ve sınır bölgelerinde artan riskle karşı karşıya kaldı.
Küçük silahların yaygın bulunabilirliğinin birden fazla çatışmada cinsel şiddeti beslemeye devam ettiği belirtildi.
Aynı zamanda, insani erişim kısıtlamaları, güvensizlik ve finansman eksiklikleri, ihlalleri belgelemeyi ve hayatta kalanlara yardım etmeyi zorlaştırıyor.
Sorumlular listesine yenileri eklendi
Raporun ekleri, çatışma kaynaklı cinsel şiddet örüntülerinden sorumlu sayılan 77 tarafı, 62’si devlet dışı aktör olmak üzere listeliyor.
Yeni eklenenler arasında Demokratik Cumhuriyeti Kongo’da faaliyet gösteren üç devlet dışı silahlı grup yer alıyor: Wazalendo silahlı unsurları, Ulusal Kurtuluş Güçleri ve Kongo Kurtuluşu için Vatanseverler Birliği Silahlı Grubu Mai-Mai.
BM tarafından belgelenen süregelen cinsel şiddet örüntülerinin ardından Rus silahlı ve güvenlik güçleri ile İsrail silahlı ve güvenlik güçleri olmak üzere iki devlet aktörü de listeye yeni eklendi.
Bu iki tarafın geçen yıl “sonraki raporlama döneminde potansiyel listeleme ihtimaliyle ihbar edildiği” belirtildi.
Patten, odağın hayatta kalanlar üzerinde kalması için çağrıda bulundu.
“Bu ihlaller ne izole ne de birkaç bağlamla sınırlı” dedi.
“Bunlar küresel ölçekte, yıkıcı etkide olup, siyasi gösterim, seçici öncelikler veya önceden belirlenmiş anlatılar üzerine değil, mağdur ve hayatta kalanların hakları, ihtiyaçları ve onuru üzerine odaklanan bir yanıt talep etmektedir.”
