BM Yüksek Komiseri Volker Türk, ABD’nin 2026 yılının başından bu yana uyguladığı yaptırımların ve son dönemde sıkılaştırılan sınır ötesi yaptırımların Küba halkı üzerindeki yıkıcı etkilerine dikkat çekti. Türk, “Bu önlemler özellikle en savunmasız grupları doğrudan etkiliyor” dedi.
“Çocuklar, doktorların temel tıbbi malzeme ve ilaçlara erişiminin kısıtlanması nedeniyle hayatını kaybediyor. Bu kabul edilemez bir durum.”
Hızlı Kötüleşme
Washington’ın Ocak ayında olağanüstü hal ilan etmesinin ardından adadaki koşullar keskin bir şekilde kötüleşti. Yakıt seviyeleri serbest düşüşe geçti ve Mayıs ortasında günlük elektrik kesintileri rutin olarak 20 saati aşmaya başladı.
Mayıs ayında uygulanan ek yaptırımlar – bazıları sınır ötesi kapsamda olup tüccarları, sigortacıları, nakliye şirketlerini ve finansal kurumları hedef alıyor – krizi daha da ağırlaştırdı. Su, gıda ve temel sağlık hizmetlerine erişim zorlaştı.
BM İnsan Hakları Ofisi (OHCHR) kaygı verici rakamlara yer verdi: bebek ölüm oranı binde 9,9’a çıktı; kanserli çocuklarda sağ kalım oranı yüzde 85’ten yüzde 65’e düştü; temel ilaçlar yalnızca normal arz seviyelerinin yaklaşık yüzde 30’unda bulunabiliyor.
Yakıt kıtlığı gıda üretimini vurdu; üretimin yüzde 60 oranında düştüğü bildirilirken temel gıda maliyetleri hızla yükseldi.
‘Ayrımı Gözetmeyor ve Sert’
Volker Türk, hukuki değerlendirmesinde çekinmedi. Türk, “Bir ekonominin tüm sektörlerini hedef alan ve nüfus üzerinde geniş, ayrım gözetmeyen ve sert etkiler üreten bu tür ağır yaptırım paketleri, temel uluslararası insan hakları hukuku ilkeleriyle bağdaşmıyor” dedi.
İnsani yardım operasyonları da baskı altında. Riskten kaçan özel şirketler, yasal gerekliliklerin ötesinde kısıtlamalar getirerek tedarik zincirlerini bozuyor ve satın alma süreçlerini geciktiriyor.
Büyük nakliye firmalarının hizmetleri askıya alması, 2.900 metrik tondan fazla insani yardım gıda yükünü etkiledi.
Türk, “Küba giderek artan bir izolasyonla karşı karşıya. Şirketler ülkeden çekiliyor. Ülkeye uçan havayolu sayısı azalıyor. Küba uluslararası ödeme sistemlerinden neredeyse tamamen kopmuş durumda. Yaz sıcaklarındaki artış, vektör kaynaklı ve su kaynaklı hastalıkların yayılma riskini artırıyor” dedi.
‘Sivil Özgürlüklere Saygı Gösterin’
Türk, “Fırtına mevsimi maruz kalmayı daha da artırıyor. Bu durum Küba halkı için sosyal ve ekonomik kötüleşme ve acı mükemmel bir fırtına yaratıyor” ifadesini kullandı.
Türk ayrıca iş dünyasını genel çekilmeden kaçınmaya çağırdı ve BM İş ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri’ne atıfta bulunarak Küba yetkililerine de itida çağrısında bulundu: “Sivil özgürlüklere saygı gösterin ve keyfi olarak tutulan tüm kişileri serbest bırakın” dedi.
