Dünya çocuklarının yaklaşık 1,1 milyarı en az üç üst üste binen iklim tehdidiyle karşı karşıya ve bu durum sağlıklarını, eğitimlerini ve hayatta kalmalarını tehdit ediyor. UNICEF’in 2026 Çocuk İklim Riski Raporu, çocukların maruz kaldığı çevre tehditlerinin boyutlarını ve sorumlulardan beklentileri ortaya koydu.
UNICEF Genel Müdürü Catherine Russell, “Çocukların yaşamları hava dalgaları, orman yangınları, kuraklık ve sellerin etkileriyle alt üst edilmeye devam ediyor. Dünya çocuklarının yarısı günlük yaşamını ekillendiren en az üç üst üste binen iklim tehdidiyle yaşıyor” dedi.
Üst üste binen tehditler
Raporda ilk kez, yoğun, çoklu ve üst üste binen iklim tehditlerinin çocukları ve çocukların ihtiyaç duyduğu temel sosyal hizmetleri nerede ve nasıl etkilediği ile hükümetlerin somut adımları neler olacağı detaylandırıldı.
Mevcut en yeni verilerin kullanılarak oluşturulan haritada, kıyı selleri, kuraklık, aşırı sıcak, yangın, hava dalgaları, nehir taşkınları ile kum, tozl ve tropik fırtınalar dahil olmak üzere en sık görülen sekiz iklim tehdidine çocukların maruziyeti incelendi. Rapora göre dünya çocuklarının hemen hemen tamamı en az bir iklim tehdidiyle karşı karşıya; dört milyondan fazla çocuk ise altıya kadar üst üste binen tehdit yaşayabiliyor. Bulgulara göre 296 milyondan fazla çocuk bu üç koşulun tamamının görüldüğü alanlarda yaşıyor. İkli en yaygın kombinasyon olan kuraklık, aşırı sıcak ve tropik fırtınalar ise dünya genelinde 115 milyondan fazla çocuğu etkisi altına alıyor.
Hava kirliliği dünya çocuklarının neredeyse tamamını etkiliyor
Raporda en sık görülen sekiz iklim tehdidine ek olarak iklim değişikliğinin etkilerine yüksek duyarlılığa sahip iki risk olan hava kirliliği ve sıtma da değerlendirildi. Veriler, hava kirliliğinin dünya çocuklarının neredeyse tamamını etkilediğini gösterirken, bir milyar çocuğun sıtmayla karşı karşıya olduğu kaydedildi. Bu durum, çoklu iklim tehditleriyle mücadele eden çocuklar için ek bir risk katmanı oluşturuyor.
Rapor, sera gazı emisyonlarının acilen azaltılmazsa iklim tehditlerinin daha sık ve şiddetli hale gelerek hükümet bütçeleri ile sistemler üzerindeki baskıyı artıracağını ve çocukların refahını tehdit edeceğini uyarıyor.
Mücadele ve çözüm önerileri
En çok etkilenen bölgelerden biri, dört milyondan fazla çocuğun hava dalgaları, aşırı sıcak ile kum ve toz fırtınalarının üçlü tehdidiyle karşı karşıya kaldığı Afrika’daki Sahel oldu. Bangladeş, Myanmar ve Pakistan gibi Asya ülkelerindeki çocuklar ise dünyanın herhangi bir yerinden daha fazla sayıda ve daha yoğun iklim tehdidine maruz kalıyor.
Yüksek gelirli ülkeler de bu tehditlerden etkileniyor. İtalya’da altı milyondan fazla çocuk uzun süreli hava dalgaları ve kuraklığa maruz kalıyor. Raporda İtalya örneğinde, iklim değişikliğine uyum yatırımlarının çocukların karşılaştığı bazı riskleri azaltabildiği gösterilirken, iklim krizinin yoğunlaşmasıyla daha fazla aksiyon gerektiğine dikkat çekildi.
Üçlü tehdit, üçlü eylem gerektiriyor
UNICEF, çocukların haklarını iklim tehditlerinden korumak ve büyüyen çevre değişikliklerine uyum sağlamak için hükümetlere, iş dünyasına ve ilgili aktörlere çağrıda bulundu. Çağrıda bulunulan temel noktalar şunlar:
- Emissionları azaltmak ve mevcut uluslararası taahhütleri, en iyi mevcut bilim ışığında kararlılıkla yerine getirmek,
- Çocukları kapsayıcı iklim uyumü, afet riski azaltımı ile kayıp ve zarara müdahale planları aracılığıyla korumak; sosyal hizmetlerin direncini önceliklendirerek çocukları ve çocuk kritik hizmetleri ulusal uyum planlarına, sektör stratejilerine, afet riski yönetişimine, hazırlık ve müdahale planlarına dahil etmek,
- Çocukları ve gençleri iklim eylemine anlamlı biçimde katılmaya güçlendirmek; iklim eğitimi, bilgi ve becerilerine yatırar vericiler ile uzmanların çocukların dinlenme hakkına, ifade özgürlüğüne ve yaşamlarını etkileyen kararlara katılım hakkına saygı kapasitesini güçlendirmek.
UNICEF Genel Müdürü, “Bu analiz hükümetlere ve karar vericilere daha dirençli hizmetleri daha iyi planlamada ve daha etkin yatırım yapmada yardımcı olabilir” dedi.
Russell, “Sağlık ve eğitim sistemlerini güçlendirdiğimizde ve altyapıyı çocuklar göz önüne alarak iyileştirdiğimizde, onları bugünün iklim tehditlerinden koruyor ve geleceklerini güvence altına alıyoruz” diye konuştu.
