UNESCO, dijital platformların ve yapay zekâ aktörlerinin gelişimiyle birlikte haber medyasının sürdürülebilirliğinin tehlikeye girdiğine dikkat çekerek, haber içeriklerinin adil şekilde ücretlendirilmesine yönelik küresel bir rehberlik metni hazırlıyor. Kurum, bu girişimi “gazeteciliğin geleceğini korumak ve bilgi bütünlüğünü güvence altına almak için haber medyasının sürdürülebilirliğini sağlamanın her zamankinden daha acil olduğu bir dönemde” hayata geçiriyor.
Medya Ekonomisinde Yapısal Dönüşüm
Danışma sürecindeki metin, kamu yararına gazetecilik için sağlanan finansmandaki azalma, yerel ve toplumsal haber kuruluşlarının küçülmesi ya da kapanması gibi medya alanındaki aksamaları ele alıyor. Bu gelişmelerin “bilgi ekonomisinin yapısında temel ve devam eden bir değişimi” işaret ettiği vurgulanıyor.
Aktörler, Geniş Etki
Metinde, az sayıda büyük ve çok uluslu dijital platform ile yapay zekâ aktörlerinin, medya ile halk arasında merkezi bir aracı rol üstlendiğine dikkat çekiliyor. Bu aktörler, içerik keşfini şekillendirerek, gazeteciliğin kitlelere ulaşma koşullarını etkileyerek ve dijital reklam piyasalarına erişimi düzenleyerek gazeteciliğin faaliyet gösterdiği ekonomik koşulları önemli ölçüde değiştiriyor.
UNESCO, hükümetler, düzenleyici otoriteler, medya, sivil toplum, akademi ve diğer paydaşlardan 30 Temmuz’a kadar geri bildirim talep ediyor. Çevrimiçi anket aracılığıyla katılımcılar, metnin “ifade özgürlüğünü koruma, medya uygulanabilirliğini güçlendirme ve büyüyen dijital platformlar ile yapay zekâ aktörleri bağlamında bağımsız gazeteciliğin geleceğini destekleme” amacına ulaşması için nasıl iyileştirilebileceği konusunda görüşlerini paylaşabiliyor. Gönderiler İngilizce, Fransızca veya İspanyolca olarak yapılabiliyor.
Son tarihten önce, Asya-Pasifik ve Arap Devletleri, Afrika ile Avrupa ve Amerika ile Karayipler olmak üzere üç çevrimiçi bölgesel yuvarlak masa toplantısı düzenlenerek farklı bölgelerden insanların diyalog ve katkı sağlaması hedefleniyor.
Medya Çeşitliliğini Destekleme
Taslak rehberlik, UNESCO’nun 2023 yılında yayımlanan ve medya sürdürülebilirliği, çeşitliliği ve çoğulculuğunun desteklenmesi çağrısında bulunan Dijital Platformların Yönetişimi İçin İlkeler üzerine inşa ediliyor. Aynı zamanda kurumun üretken yapay zekâ yönetişimi ve insan hakları etki değerlendirmeleri alanındaki çalışmalarından ve gazetecilik için adil tazminatı teşvik eden küresel ilkelerden besleniyor.
Bu girişim, UNESCO’nun medya bağımsızlığını, sürdürülebilirliğini ve uygulanabilirliğini güçlendirmeye yönelik daha geniş kapsamlı çabalarını daha da pekiştiriyor. Rehberliğin nihai taslağı, alınan temel içgörüleri ve katkıları özetleyen bir raporla birlikte bu yılın ilerleyen aylarında yayımlanacak.
