BM İnsan Hakları Ofisi (OHCHR), Sudan’daki çatışmaların başlangıcından bu yılın Nisan ortasına kadar ülkenin 18 ilinden 16’sında 546 olguyu doğruladığını açıkladı.
En az 838 mağdur etkilendi ve 15’i dışındaki tüm mağdurlar kadın ve kız çocuktu; ancak yetkililer bu rakamların “buzdağının sadece görünen kısmını” yansıttığını belirtti.
Savaş Silahı Olarak Cinsel Şiddet
OHCHR’nin yayımladığı rapor, cinsel şiddetin hem çatışma hem de yerinden edilme rotalarıyla birlikte yayıldığını ve sivilleri korkutmak ve travmaya uğratmak amacıyla tutarlı biçimde kullanıldığını ortaya koydu.
BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, Ocak ayında ülkeyi ziyaretinin ardından yaptığı uyarıları doğrular nitelikteki bulguları değerlendirdi. Türk, cinsel şiddetin bir savaş silahı olarak kullanıldığını söyledi.
Türk, “Bu bir savaş suçudur ve yaygın veya sistematik bir saldırının parçası olarak işlenirse insanlığa karşı suç teşkil eder” dedi.
Raporun Darfur bölgesine ilişkin değerlendirmesinde, sivil nüfusa yönelik yaygın ve sistematik bir saldırı bağlamında işlenen bazı cinsel şiddet eylemlerinin insanlığa karşı suç oluşturduğuna dair makul bulgular bulunduğu kaydedildi.
Tecavüz, Cinsel Kölelik ve Zorla Evlilik
Doğrulanmiş olayların çoğunluğu Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) üniformalı erkekler, bağlı savaşçılar ve Arap milislerine atfedildi. Olaylar ayrıca Sudan Silahlı Kuvvetleri’ne, bağlı güvenlik aktörlerine, Birleşik Kuvvetlere, diğer silahlı hareketlere ve silahlı milislere de atfedildi.
Rapor; tecavüz, toplu tecavüz, cinsel kölelik, zorla evlilik, zorla fuhuş, cinsel işkence ve cinsel şiddet amaçlı insan ticaretini belgeledi.
Doğrulanmış olayların neredeyse dörtte biri toplu tecavüzü içeriyordu. Belgelenen bir vakada en az 10 erkek bir kız çocuğuna tecavüz etti.
Rapor ayrıca sivil hareketini kontrol etmek için kullanılan cinsel şiddet, cinsel şiddetle bağlantılı kaçırma olayları, cinsel kölelik ve tutuklu merkezlerinde cinsel şiddet de dahil olmak üzere tekrarlayan kalıpları tespit etti.
BM İnsan Hakları Ofisi, en az 85 kadın ve kız çocuğunun cinsel köleliğe tabi tutulduğunu ve ev işi yapmaya veya gelir elde etmeye zorlandığını belgeledi.
Mağdurlar Arasında Çocuklar Var
Raporun belirlediğine göre en az 13 mağdur — kadın, erkek ve çocuk — hayatını kaybetti; çoğunluğu vahşi toplu tecavüzlerin ardından öldü. En küçük mağdur dokuz yaşındaydı.
Birçok hayatta kalan, işlevsel sağlık tesislerinin çöküşü veya yokluğuyla daha da kötüleşen ciddi tıbbi komplikasyonlar yaşadı. En az 59 kadın ve kız çocuğu tecavüz sonrası hamile kaldı veya doğum yaptı.
Rapor ayrıca cinsel şiddetin, çatışma taraflarıyla algılanan bağlantıların intikamı olarak ve etnik motivasyonlu saldırılar sırasında işlendiğini tespit etti.
Batı Darfur’dan birçok etnik Masalit mağdur, saldırganların tecavüz etmeden önce kabilelerini sorduğunu bildirdi.
Mağdurlar, 2023 yılında kendilerine “Bu yıl, sizin tüm Masalit kızlarımız çocuklarımızı doğuracak” ve “Eğer Masalit iseniz, bugün sizi keseceğiz” denildiğini aktardı.
Sorumluluk ve Tazminat
BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri, çatışma sırasında işlenen cinsel şiddet eylemlerine yönelik zaman bağımsız ve tarafsız soruşturmalar yürütülmesi çağrısında bulundu.
Türk, “Sürekli dokunulmazlık, açıkça zararları derinleştirmekte ve ihlal ve istismar döngülerini pekiştirmektedir” dedi.
Türk, “Komuta sorumluluğu bulunanlar da dahil olmak üzere tüm failler tam olarak sorumlu tutulmalı ve mağdurlar tazminat dahil olmak üzere etkili çareye erişimden emin edilmelidir” ifadelerini kullandı.
BM İnsan Hakları Ofisi, savaşan tarafları cinsel şiddeti önlemek için somut ve doğrulanabilir önlemler almaya çağırdı.
